http://bnassiri.blogfa.com/ بیان موضوعات مختلف پیرامون مباحث ارتباطی fa blogfa.com Sun, 08 Jun 2008 13:26:31 GMT http://bnassiri.blogfa.com/post-45.aspx <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">دکتر محسن گودرزی یکی از شاخص ترین محققین میدانی ـ پیمایشی در ایران است. ایشان بیش از یک دهه تحقیقی را برای وزارت ارشاد پیرامون رفتارشناسی ایرانیان انجام داده است. دکتر عبدالعلی رضایی نیز یکی از مستعدترین استادان علوم اجتماعی در ایران است که هم اینک برای اخذ دکتری در کانادا بسر می برند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">مرحوم دکتر علی اسدی همسر شهیندخت خوارزمی پس از کاظم معتمدنژاد مهمترین استاد علوم ارتباطات و تحقیقات در ایران بود. این مصاحبه یکی از بهترین مصاحبه هایی بود که من در سال گذشته آن را خواندم. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"><SPAN style="mso-spacerun: yes"> </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">تصور ايرانيان درباره ايرانيان در گفت و گو با محسن گودرزي <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"><SPAN style="mso-spacerun: yes"> </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">سياه تر از واقعيت <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">ايرانيان درباره خود چگونه مي انديشند؟ آينده را چگونه مي بينند؟ چه تصويري از جامعه دارند؟ پاسخ دادن به چنين پرسش هايي در كشورهاي اروپايي حدود شش دهه سابقه دارد، اما در ايران نخستين بار در سال 1353 به همت مرحوم دكتر علي اسدي پيمايشي از اين نوع انجام شد، پيمايشي كه موضوع اصلي اش مطالعه رسانه ها بود، اما به برخي نگرش هاي اجتماعي و فرهنگي مردم نيز مي‌پرداخت. اين پژوهش در سال هاي بعد ادامه نيافت تا اين كه در سال 1374 دكتر منوچهر محسني كه از همكاران مرحوم اسدي بود، پيمايشي ديگر را انجام داد كه بخشي از موضوعات آن با كار سال 1353 مشترك بود. به نظر مي‌رسد مرحوم اسدي در زمان خود امكانات بيشتري داشت و پيمايش را در مناطق شهري و روستايي انجام داد ولي پيمايش سال 1374 به دليل محدوديت امكانات فقط در 15 شهر پنج استان كشور اجرا شد. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"><SPAN style="mso-spacerun: yes"> </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">هنگامي كه كار بزرگ پيمايش ارزش و نگرش‌هاي ايرانيان در سال 1379 آغاز به كار كرد، پيش از آن اين دو تجربه در كارنامه پژوهشگران ايراني بود. بحث درباره پيمايش ارزش ها و نگرش هاي ايرانيان از يك سال پيش تر آغاز شده بود. با توجه به تجربه چنين پژوهش هايي در ايران كه استمرار نمي يافت، بحث درباره پيمايش با بحث درباره نحوه سازماندهي اش به منظور استمرار نيز ادامه يافت و سازماني پژوهشي شكل گرفت. قرار شد اين كار هر دو سال يك بار انجام شده و در برنامه 5 ساله سوم نيز گنجانده شد تا از احتمال تعطيلي آن بر حسب سليقه پيشگيري شود، زيرا آن چه به چنين پژوهش هايي اهميت مي دهد استمرار آن است و از همين زاويه است كه مي توان مسير تحولات نگرشي و ارزشي را مطالعه و امكان برنامه ريزي براي آينده را فراهم كرد.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">يكي از ويژگي هاي مهم و متفاوت اين پيمايش انتشار به هنگام گزارش هاي آن بود، به طوري كه موج اول اين پيمايش سال 1379 انجام و گزارش آن سال بعد يعني سال 1380 منتشر شد و گزارش موج دوم آن در همان سال انجام پيمايش يعني سال 1382 منتشر شد. سال 1383 نيز كار ديگري توسط همين گروه انجام شد كه تكرار كار دكتر محسني و دكتر اسدي بود. اين پژوهش به اين دليل كه پرسش هاي يكساني دارد، امكان مقايسه را داده و مي توان به كمك آن سير تحولات ارزشي و نگرشي را در طول اين سال ها مطالعه كرد. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">به تعبير گودرزي همه اين پيمايش‌ها از نوع پيمايش‌هاي عمومي است و هدف آن ارائه تصویری کلی از جامعه است و نگرش مردم نسبت به خودشان، به آینده و به مسائلی که با آن درگیر هستند مد نظر بود. نگرش های سیاسی، اخلاقی، مذهبی، اجتماعی و... مردم در این پژوهش سنجیده شده است و با تکرار آن در سال های مختلف می توان سیر تحولات نگرشی و ارزشی مردم را دنبال کرد.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اغراق نيست اگر بگوييم كه اين پيمايش بزرگ ترين طرح پژوهشي در حوزه شناخت مردم ايران است. اين پژوهش در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي انجام گرفت و مسئوليت موج اول آن را عبدالعلي رضايي و موج دوم آن را محسن گودرزي بر عهده داشت و گروهي از كارشناسان و پژوهشگران برجسته در مراحل مختلف در اين كار مشاركت داشته‌اند. پيمايش ارزش‌ها و نگرش‌هاي ايرانيان به منبع مهمي در مطالعات اجتماعي ايران تبديل شده است و پايان‌نامه‌هاي متعددي با استفاده از اطلاعات آن تهيه شده است، چندين كتاب بر اساس يافته‌هاي آن منتشر شده و گزارش‌هاي مختلفي در دستگاه‌ها و سازمان‌هاي اداري به آن استناد كرده‌اند. چنين كاربردي را بايد گواه تاييد اعتبار علمي اين كار از سوي متخصصيان اين رشته تعبير كرد. با همه اين‌ها محسن گودرزي در اين سال ها خود درباره اين پيمايش كم تر حرف زده است و علاقه‌اي به سخن گفتن درباره دلايل اين كم‌حرفي ندارد. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">همیشه یکی از بحث های شیرین درباره ما ایرانیان جست و جوی خصلت هایی است که بگوییم خاص ایرانیان است و معمولا هم برخی صاحب نظران خصلت هایی را عنوان می کنند. می خواستم ببینم<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* آیا بر اساس نتايج پيمايش‌ها می توانید خصلت هایی را برای ایرانیان بشمارید؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">نه. هدف پيمايش، ارائه يك تصوير از نگرش مردم در باره موضوعات اجتماعي و فرهنگي است. بررسي اين نوع خصوصيات مردم كه خصلت روانشناسی اجتماعی ايرانيان را دارد، هدف پيمايش نبوده است و به این نوع پرسش ها کم تر پرداخته‌ایم. ما تصور ایرانی‌ها را درباره جامعه مورد پژوهش قرار داده ایم. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* نمی شود بر اساس همان تصورات به نقد دیدگاه این افراد پرداخت؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">از سوالات و متغيرهاي مورد بررسي نمي‌توان نتیجه گرفت که ایرانیان واجد يا فاقد اين يا آن خصوصيت هستند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">ببینید افراد مختلفی مثل مرحوم بازرگان گرفته تا آقای همایون کاتوزیان تا آقای ملکیان و دیگران خصلت هایی را برای ایرانیان بر شمرده اند.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* آیا این پژوهش نمی تواند معیار مناسبی برای سنجش این دریافت های آنان باشد؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">نه همان طور که عرض کردم در این پژوهش نگرش های ایرانیان نسبت به مسائل مختلف سنجیده شده است. بر اساس اين يافته‌ها نمي‌توان به ارزيابي درستي و نادرستي این دیدگاه‌ها پرداخت. از يافته‌ها مي‌توان به ارزيابي تصور ایرانیان نسبت به موقعيت فردي و اجتماعي خود، تغييرات جامعه و مانند آن پرداخت. يافته‌ها مي‌تواند مسیر تحولات نگرش‌ها و سمت و سوی آن را نشان دهد. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* خوب آقای دکتر با این حساب می توانیم بپرسیم ایرانیان چه تصوری از خودشان دارند؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اجازه دهيد پاسخ شما را كلي‌تر بدهم و ببينيم كه مردم جامعه را چگونه ارزيابي مي‌كنند و چه احساس يا نگرشي نسبت به آن دارند. پيش از اين كه وارد جزييات شوم، بايد بر اين نكته تاكيد كنم كه مبناي ارزيابي من، يافته‌هاي سال 1382 است و در اين مدت احتمال تغيير منتفي نيست و لذا بايد به تغييرات نيز عنايت داشت. نكته دوم اين كه نتايج در قالب كتاب ارزش‌ها و نگرش‌هاي ايرانيان منتشر شده است و من تلاش مي‌كنم كمتر آمار بدهم و اگر كسي علاقمند بود آمارهاي تفصيلي را ببينيد، مي‌تواند به اين كتاب مراجعه كند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">از بين همه نگرش‌ها به سه نكته اشاره مي‌كنم. يكي اين كه پاسخگويان جامعه را عادلانه نمي‌دانستند. به عبارت ديگر، پاسحگويان احساس مي‌كردند كه امور مختلف جامعه بر محور عدالت پيش نمي‌رود يا به تعبير ديگر، احساس بي‌عدالتي بر فضاي نگرشي آنها حاكم بود. البته احساس بي‌عدالتي تنها در حوزه اقتصاد نبود بلكه عرصه‌هاي ديگري مثل توزيع فرصت‌هاي شغلي، قانون، ارتقاء و تحرك اجتماعي، جنسيت و ... را هم در برمي‌گيرد. يافته‌ها نشان مي‌داد از نظر پاسخگويان فاصله طبقاتی روبه گسترش است، سطح احساس عدالت قانوني و قضايي پايين است، ميزان عدالت جنسيتي را در مراتب پايين مي‌ديدند، ارتقای شغلی براساس صلاحیت های فردی صورت نمی گیرد و... اين‌ها احساس و تصور پاسخگويان آن زمان بود و با توجه به روند رو به رشد آن احتمالا بايد در اين سال‌ها نسبت‌ها تا حدي بالا رفته باشد.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* این موضوع در پژوهش دکتر اسدی ( قبل از انقلاب )که بررسی نشده است<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">نه. به همين دليل امكان مقايسه نداريم.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* تصویر دوم و سوم؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">دوم این که مردم احساس می کنند در جامعه ای زندگی می کنند که اخلاقی نیست و خصوصیات منفی اخلاقی رو به گسترش و خصوصیات مثبت اخلاقی روبه کاهش است. نکته سوم این که نسبت به آینده تصویر مثبتی نداشتند.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* در چه زمینه ای چنین نگاهی نسبت به آینده دارند؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">تقریبا در همه حوزه‌ها از حوزه اجتماعی گرفته تا حوزه اقتصادی. مثلا در حوزه اجتماعی معتقد بودند كه مشکلات و آسیب های اجتماعی و جرم بیشتر می شود. در حوزه اخلاق معتقد بودند خصوصیات مثبت اخلاقی کاهش پیدا می کند. در حوزه دین اعتقاد دارند که ارزش های دینی در آینده تضعیف می شود و در حوزه اقتصاد فاصله طبقاتی را معتقدند که افزایش پیدا می کند. چنين احساسي در بين مردم ديده مي‌شد. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* حالا واقعا این تصویر سیاه چه نسبتی با واقعیت دارد؟ آیا واقعیت عینی هم همین قدر سیاه است؟ البته می دانیم که شما همه شاخص های مربوط به مطالعات عینی این حوزه را مطالعه نکرده اید، اما آیا در آن بخش هایی که در کار شما مطالعه شده چنین تصویر سیاه و بدبینانه ای تایید می شود؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">همان طور كه چندين بار تكرار كردم، پيمايش تصور و نگرش مردم را سنجيده است. اين كه آيا اين تصور درست است يا با واقعيت سازگار است يا نه، نيازمند بررسي آماري ديگري است. در این پژوهش در همه حوزه چنین اطلاعاتی را نداریم که بتوانیم قضاوت کنیم مثلا شواهد پژوهشي در دست نداريم كه آیا واقعا جامعه از نظر اخلاقی بدتر شده یا پاسخگويان چنين تصوري دارند. اين خود موضوع يك پژوهش مستقل است. اين نكته بديهي را از آن جهت تاكيد مي‌كنم كه گاهي بين اين دو سطح خلط مي‌شود.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* ولی مثلا مذهب را دارید که ...<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">بله، مذهب را داریم. به نظر می آید روند تغييرات به اين شدت نیست. مثلا ميزان رفتارهاي عبادي مثل نماز و روزه فراگير است و در بين اكثريت جامعه متداول است. حداقل داده های این پیمایش نشان می دهد. البته شما می توانید بگویید من داده های این پیمایش را به دلایلی قبول ندارم. این بحث جداگانه ای است. اما بر اساس يافته‌هاي پیمایش دین از جامعه غایب نشده چنان كه تصور می کنند. شکل های دین‌ورزي تغيير كرده است و برخي اشكال جاي خود را به اشكال ديگري داده‌اند. میزان مشاركت و حضور در عزاداري تاسوعا و عاشورا و مراسم مذهبی در حال افزایش است. بر اساس داده‌های سال 1374 و 1382 افزايش پیدا کرده است. مثلا میزان نماز خواندن به آن شدت که تصور می کنند کاهش پیدا نکرده است.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">همین وضعیت در مورد اقتصاد نیز وجود دارد. وقتی مردم درباره وضعیت اقتصادی خودشان نظر می‌دهند، اكثريت خود را جزء طبقه متوسط می دانند. براساس داده های پیمایش طبقه متوسط سهم بیش تری دارد، ولی وقتی همین سوال را درباره جامعه پاسخ می دهند، می بینیم که تصور مردم اين است كه سهم طبقه متوسط كاهش مي‌يابد و سهم طبقه كارگر افزايش مي‌يابد. همین فاصله را شما درباره ارزیابی های اقتصادی هم می بینید. وقتی درباره خودشان پرسش می شود وضعیت فردی خودشان را روبه بهبود می دانند، اما وضعیت اقتصادی جامعه را روبه وخامت.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* چرا اين جوري است؟ <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اين كه چرا جامعه چنين احساسي دارد، نيازمند بررسي دقيق‌تر است. در حد گمانه‌هاي اوليه مي‌توانم به چند نكته اشاره كنم. بخشي از اين به افزايش انتظارات اجتماعی مربوط مي‌شود. در نتيجه افزايش انتظارات، ارزيابي اجتماعي رو به منفي شدن مي‌گذارد. انتظار مردم از زندگي رو به رشد است زيرا سطح سواد بالاتر رفته است، به دليل ارتباطات، امكان مقايسه با ديگر گروه‌هاي اجتماعي و ديگر جوامع مهيا شده است و عواملي از اين دست باعث شده مردم از جامعه و زندگي خود انتظار بيشتري داشته باشند. بخشی از آن نيز ناشی از حجم توقعاتي است كه به جامعه تزریق شده است. كافي است به سخنراني‌ها و نوشته‌هاي مسئولان، مديران، فعالان سياسي، رسانه‌ها و مانند آن نگاه كنيد تا دريابيد كه همه به نحوي در پي دگرگوني اساسي هستند و هيچ كس نيست كه از وضعيت موجود رضايت داشته باشد. عوامل عيني مثل تغيير موقعیت‌هاي اجتماعي هم به اين مساله دامن زده است. مثلا در سطوح تحصيلي‌ بالاتر، شدت ارزيابي منفي بيشتر است.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* این ویژگی در پژوهش های قبلی نیز بوده یعنی در کار آقای اسدی و محسني؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">بله. هم در داده های کار آقای اسدی و هم در کار آقای محسني و هم در کار آخري كه انجام داده بوديم، وجود داشت. مثلا از پاسخگويان سوال شده است كه محصولات كشاورزي در پنج سال اخير بيشتر شده يا كمتر. بر اساس شاخص‌هاي آن دوره، محصولات افزايش يافته بود ولي مردم به كاهش آن معتقد بودند. جالب است كه در بين تحصيل‌كردگان اين نگرش بيشتر مشاهده مي‌شد.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* نمی شود همین را یکی از خصلت های ایرانیان بدانیم، همین اغراق و بدبينی نسبت به آینده و یا به قول مدیران جمهوری اسلامی ایران همین سیاه نمایی را؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">فكر نمي‌كنم اين را بتوان به خصوصيات روانشناختي ايرانيان نسبت داد. بلكه بيشتر گرايشي است كه در موقعيت و شرايط اجتماعي خاص، در دوره تغييرات شديد جامعه، انقلاب، رشد و توسعه و مانند آن ظاهر شده است. يعني بايد آن را بر حسب و در چارچوب مناسبات اجتماعي تحليل كرد و نه خصوصيات مردم ايران. دليل اين مدعاي من اين است كه بحث توقعات فزاینده در یک شرایط دگرگوني و توسعه، در كشورهاي ديگر هم وجود داشته است. بر اساس تئوری توقعات فزاینده مي‌توان تاحدي این فاصله را توضیح داد. عرض كردم كه بخشی از این به خاطر تزریق توقعاتی است که اتفاقا از جانب مسئولان تزریق می شود. شما نگاه کنید تمام ارکان سیاسی و تبلیغاتی ما دنبال دگرگون کردن وضع موجود هستند و هیچ کس از وضع موجود دفاع نمی کند و وقتی وضع موجود دائم مورد نقادی قرار می گیرد، این انتظار شكل مي‌گيرد كه در كوتاه مدت امكان تغيير و بهبود وجود دارد.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">پس در ساختن این تصویر های سیاه حکومت هم بی تاثیر نیست<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* همين طور است. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اگر موافق باشيد به ديگر نكات اين پيمايش هم بپردازيم. چه نكته مهم ديگري را در اين كار وجود دارد؟ <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">يكي ديگر از روندهاي مهم تغييرات در جامعه، روند تغييرات خانواده و يا زنان است. تغييري كه تدریجی اما مستمر است . <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* یعنی از سال 1353 تا حالا ؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">بله از سال 1353 تا كنون روند مستمر و خطي را در تغيير نظام توزيع قدرت در خانواده در جريان است. روند تصمیم گیری در خانواده ها به سمت دموکراتیک شدن و کاهش نقش مردان در تصمیم گیری‌ها حرکت می کند. در سال 1353، 72 درصد پاسخگويان مردان را تصميم‌گيرنده اصلي خانواده ذكر كرده‌اند. در حالي كه در سال 1383 اين نسبت به 33 درصد كاهش يافته است.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* یعنی نقش زنان افزایش پیدا می کند؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">نه، نقش زنان هم كاهش يافته است. از 11 درصد به 6 درصد رسيده است. در واقع نظام تصميم‌گيري مشاركتي رشد يافته است. جالب اين كه در سال 53 تصميم‌گيري مشاركتي و مشترك جزء گزينه‌هاي سوال نبوده است. ظاهر شدن اين گزينه نشان از تغيير مهمي در جامعه دارد. يعني خانواده‌هاي ايراني روند تغيير در ساخت قدرت و نظام تصميم‌گيري را تجربه مي‌كنند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* اشاره كرديد كه نگرش جنسيتي نيز تغيير داشته است؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">بله، بايد به نكته مهمي اشاره كنم. اكثريت جامعه در سال 82 با اشتغال زنان موافق بودند. يعني حدود 75 درصد. در حالي كه با اشتغال همسران خود موافقت چنداني ندارند. در سال 1353، 74 درصد مردان متاهل با كار كردن همسر خود مخالف بودند. اين نسبت در سال 1383 به 69 درصد كاهش يافته است. يعني تغيير چنداني نداشته است.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">تفاوت نگرش جامعه در نگرش نسبت به حوزه خصوصي و عمومي است. معيارهايي كه در زندگي خصوصي دنبال مي‌كنند، متفاوت از ارزيابي آنها از وضعيت اجتماعي است. مثلاً در حالي كه كار كردن همسران خود را ترجيح نمي‌دهند، نسبت به اشتغال زنان گرايش موافق‌تري دارند. در مورد حجاب نيز بايد به اين تفاوت توجه كرد. يعني حجاب را براي زنان خود بيشتر از حجاب به مفهوم عمومي ترجيح مي‌دهند. گرچه اين داوري نيازمند تدقيق است و بايد شواهد كافي براي آن ارائه شود ولي در حد فرضيه مي‌توان گفت كه در بخش مهمي از مردم دوگانگي ارزيابي مشاهده مي‌شود. به اين معنا كه در عرصه عمومي با ارزش‌هايي موافقند كه حضور آن را در زندگي خصوصي و فردي خود نمي‌پسندند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اين دوگانگي معيارها و مجزا ساختن ارزش‌هاي خصوصي و عمومي نكته‌اي است مهم. دوگانگي و تعارض بين اين دو دنيا قابل تحليل است. فرض اين است كه فردتمايل داشته باشد، ارزش‌هاي خصوصي او به دنياي عمومي سرايت كند. ولي ارزش خصوصي را جدا از ارزش دنياي عمومي دنبال كردن و پناه بردن به زندگي خصوصي مي‌تواند وضعيت مهمي باشد كه در كنش اجتماعي و سياسي قابل تحليل است. مي‌توان از دو نظام ارزشی سخن گفت. یکی نظام ارزشی مربوط به سامان دادن زندگی خصوصی و ديگري نظام ارزشی كه حيات عمومي مي‌تواند بر مبناي آن سامان يابد. گويي در ذهن جامعه اين دو در عين تفاوت، دركنار هم به حيات خود ادامه دهند. البته اين فرضيه نيازمند تدقيق و بررسي است. اين‌ها را فقط در حد گمانه در نظر بگيريد.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* نگرش مردم در شهرستان ها، شهرهای بزرگ و روستاها چگونه است؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">تفاوت هایی با هم دارند . در مراکز استان ها و شهرهای بزرگ تغییرات سرعت بیشتری دارند ، اما در شهرهای کوچک و روستاها پایداری بیش تری در مقابل تغییر وجود دارد. مثلا در سال 1353، 62 درصد ساكنان شهري، مردان را تصميم‌گيرنده اصلي خانواده ذكر كرده‌اند. اين نسبت در روستا 80 درصد بوده است. يعني مردان در خانواده‌هاي روستايي، قدرت بيشتري در تصميم‌گيري داشته‌اند. گرچه اين وضعيت تغيير يافته است ولي هنوز هم در خانواده‌هاي روستايي مردان سهم زيادي در تصميم‌گيري دارند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">در مورد خانواده دو تغيير ديگر هم مشاهده مي‌شود. يكي كاهش گرايش به ازدواج‌هاي غيرفاميلي. و دوم گرايش به تعداد كمتر فرزند. در سال 1353 در پاسخ به این سوال که یک خانواده چند اولاد باید داشته باشد، 56 درصد به دو فرزند يا كمتر اشاره كرده‌اند. در طول تقريبا سه دهه اين نسبت به 69 درصد افزايش يافته است. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* این به خاطر تبلیغات تنظیم خانواده نیست؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">یک بخش به خاطر این است و یک بخش هم به خاطر موقعیت های اجتماعی است . نقش فرزند به عنوان یک عامل اقتصادی کاهش و هزينه‌هاي آن افزايش پيدا كرده است. رشد ارزش های فردگرايانه در كنار تغيير سبك زندگي و گرايش به رشد و تحرك فردي و عواملي از اين دست باعث تقويت اين گرايش شده است. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">همه اين‌ها از تغييرات مهم در خانواده ايراني خبر مي‌دهد. به نظر من اين موضوع جذابي براي مطالعات جامعه‌شناسي خانواده است، هم در باره ابعاد آن و هم پيامدهاي آن.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">*در باره زنان يكي از مسائل مهم حجاب است. در اين باره هم سوالي داشته‌ايد؟ <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">بله، در باره موضوعات مختلفي سوال شده است كه مجال صحبت در باره همه آنها در اين وقت كوتاه نيست. در باره حجاب، مهريه، مراسم خواستگاري، ويژگي‌هاي همسر مطلوب و از اين قبيل سوالاتي داشته‌ايم. در باره حجاب كه سوال كرديد به اجمال اشاره مي‌كنم. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">سوال شده است كه زن با حجاب را ترجيح مي‌دهيد يا زن بي‌حجاب را. 75 درصد در سال 53 به زن با حجاب اشاره كرده‌اند. در سال 83 اين نسبت به 95 درصد رسيده است. كمتر از يك درصد زن بي‌حجاب را ترجيح داده‌اند. براي 4 درصد نيز فرقي نمي‌كند.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">وقتی سال 1382 سوال کردیم که نظرشان درباره بدحجابی چیست، حدود 63-64 گفته بودند که با بدحجابی مخالفیم ولی اگر با آن مواجه شويم، واکنشی نشان نمی دهیم. ولي 93-94 درصد گفته اند که ترجیح می دهند که همسرانشان با حجاب باشند. يعني در محيط عمومي و در باره ديگران حساسيت چنداني ابراز نمي‌كنند اما در باره خودشان و محيط خصوصي زندگي آن را به عنوان معيار مورد توجه قرار مي‌دهند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* این کمی عجیب نیست؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">با انتظار تجربي ما متفاوت است. ساده‌ترين واكنش اين است كه تصورات خود را مبنا قرار دهيم و صحت يافته‌ها را مورد ترديد قرار دهيم. ولي من چنين فكر نمي‌كنم. باز هم گمانه‌هايي را مطرح مي‌كنم. تحليل اين مساله منوط به درك جامعه از مفهوم حجاب است. به نظر مي‌رسد اين مفهوم در طول سه دهه در جامعه تغيير كرده است. در سال 1353 حجاب تا حدي براي بخش‌هايي از جامعه نمادي از سنت‌گرايي است. به همين دليل، در بخش‌هايي از جامعه كه مناسبات مدرن رشد كرده است، گرايش به زن با حجاب تا حدي كاهش مي‌يابد. به موازات افزايش سطح تحصيلات و درآمد خانوار و ارتقاء موقعيت فرد، از شدت گرايش به حجاب كاسته مي‌شود. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اگر چه در دو پيمايش از لقظ واحدي استفاده شده ولي معناي اجتماعي اين لفظ دگرگون شده است. اين نكته‌اي است كه بايد در تفسير داده‌ها در نظر داشت. مقايسه اطلاعات مادامي كه مفاهيم بكار گرفته شده داراي معناي يكسان باشند، امكان‌پذير است. برداشت من اين است كه حجاب در سال‌هاي قبل و بعد از انقلاب دچار دگرگوني معنا شده است. لذا بايد واكنش جامعه را نسبت به اين دگرگوني در نظر گرفت. در حكومت گذشته، حجاب بر نوعي گرايش مدرن دلالت داشت و تا جايي كه با اين معنا و آن برداشت خاص نوگرايي موافقت وجود داشت، نسبت به حجاب گرايش مخالف ابراز شده است. ولي در سال‌هاي بعد اين دال در فضاي عمومي به نحوي ديگر ظاهر شده است. در سطح معنايي، حجاب با مفهومي اخلاقي آميخته شده است و دلالت بر نوعي كنش اخلاقي دارد. تا جايي كه اين برداشت اخلاقي پذيرفته شده است، نسبت به آن موافقت ابراز شده است. معاني‌اي كه در موقعيت‌هاي مختلف كنش به اين دال نسبت داده شده، موجب تفسيرهاي مختلف و در نتيجه واكنش‌هاي مختلف شده است. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">به نظر مي‌رسد در سال‌هاي اخير، مفهوم حجاب تغيير يافته است و به مفهومي اخلاقي بدل شده است. زن باحجاب در ادراك عمومي معادل زن نجيب و پاكدامن گرفته شده است. به ويژه آن كه بدحجاب و يا بي‌حجاب به عنوان افراد تحث تاثير فرهنگ غرب و معادل مفهوم روابط غيرمتعارف تعريف شده است. اين نكته را در فيلم‌ها و سريال‌ها مي‌توان ديد كه اين گونه زنان متعلق به گروه‌هاي اجتماعي با ميزان كمتري از پايبندي اخلاقي معرفي شده‌اند. به همين دليل، پاسخگويان زن باحجاب را نسبت به زن بي‌حجاب ترجيح مي‌دهند. البته در شرايط مساوي و با فرض داشتن شرايط برابر، زن باحجاب انتخاب خواهد شد.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اين وضعيت شايد با رفتار مشاهده شده در جامعه متفاوت باشد. در اين باره نيز بايد به نكته‌اي توجه كرد. به يك نمونه‌اي اشاره كنم. مردم فارغ از گرايش مذهبي خود براي خريد به فروشندگان مذهبي اعتماد بيشتري دارند. آنها در بين دو فروشنده كه يكي مذهبي و ديگري غيرمذهبي باشد، گزينه مذهبي را انتخاب مي‌كنند، حتي اگر خود اعتقادي به مذهب نداشته باشند. يا مثلا مشاهده مي‌كنيد كه پسران داراي دوست دختر، آنها را براي ازدواج انتخاب نمي‌كنند. در حقيقت، آنها بر اساس مفهوم نجابت كنش ازدواج خود را تنظيم مي‌كنند. به سخن دقيق‌تر، فرد خود ممكن است درگير روابطي باشد كه از ديد او غيراخلاقي است اما در انتخاب همسر، معيارهاي اخلاقي را مدنظر قرار مي‌دهد.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* چرا فکر می کنید که در سال 83 مفهوم نجابت و حجاب در یک معنی به کار رفته‌اند؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">به این خاطر که وقتی سوال کرده ایم که ویژگی های یک زن خوب برای ازدواج چیست ، بیش ترین پاسخ مربوط به اخلاق و نجابت است. اجازه دهيد از يك پيمايش ديگر كه دانشگاه تهران با همكاري طرح پيمايش ارزش‌هاي جهاني انجام داده مثال بياورم. مطابق نتايج اين پيمايش 69 درصد ايرانيان معتقدند كه مذهبي بودن براي يك زن، مهم‌ترين خصوصيت است.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* زیبایی چه جایگاهی دارد؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">در رتبه‌هاي اوليه نيست.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* آقای دکتر این جاها به نظر می رسد که پاسخ ها کمی ریاکارانه هم باشد<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">حتي اگر اين تفسير را هم بپذيريم، باز مهم اين است كه جامعه دوست ندارد كه در ذيل برخي ارزش‌ها طبقه‌بندي شود ولو اين كه به لحاظ رفتاري خلاف آن عمل كند. و يا تمايل دارد خود را همنوا با چنين ارزش‌هايي نشان دهد. چنين تمايلي را مي‌توان نشانه‌اي از ارزش‌هاي مقبول ذهني قلمداد كرد. ولو اين كه در رفتار به نحو ديگري عمل كنند. می‌خواهم بگویم نگرش جامعه به زنان در چارچوب مفاهيم اخلاقي از قبيل نجابت ابراز مي‌شود و حجاب نيز از اين جهان ذهني جدا نيست.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* گرايش مذهبی فقط در باره زنان است يا این به معنی قوی بودن گرایش مذهبی است ؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">اثر مذهب بر همه حوزه‌هاي زندگي و نگرشي به يك اندازه نيست. در برخي حوزه‌ها اثرات بيشتري دارد. من خواستم از شكل‌گيري يك جهان ارزشي بگويم كه بر نحوه ادراك ما از مسائل اجتماعي اثر مي‌گذارد. بخشي از تغييرات اجتماعي را مي‌توان بر حسب اين جهان فهميد. لايه‌هاي سياسي را هم از لايه‌هاي اجتماعي موضوع بايد جدا كرد. اعتماد اجتماعي يا به طور كلي سرمايه اجتماعي با عرصه‌هاي حيات ديني يا نهادهاي ديني نسبت مستقيم دارد. البته مذهب رياكارانه يا رفتارهايي را كه به قصد استفاده از امتيازات دولتي ابزار مي‌شود، جدا كنيد. اگر افراد مذهبي بودن بي‌رياي كسي را احراز كنند، به او اعتماد بيشتري ابراز مي‌كنند. مطالعات كشورهاي ديگر نيز اين نكته را تاييد مي‌كند. يعنن ميزان سرمايه اجتماعي در نهادهاي مذهبي بيشتر است. به همین خاطر اگر افراد اطمینان پیدا بکنند که در یک حوزه ای ارزش های مذهبی حاکم است یا فرد مذهبی است، اعتماد بیش تری می کنند. عرض كردم مثلا اگر بخواهند از یک فروشنده ای خرید بکنند ، اگر احساس بکنند که او مذهبی است به او اعتماد بیش تری می کنند . حتی کسانی که خودشان نیز مذهبی نیستند همین گونه عمل می کنند. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* این نظر شماست یا پیمایش هم نشان می دهد؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">نتايج پيمايش اين را تاييد مي‌كند. تحقيقات در ديگر كشورها نيز به همين نتيجه رسيده است. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">آقای دکتر از بحث خانواده بگذریم و به یک موضوع دیگر بپردازیم<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">بله یک موضوع جالب توسل به نذر و نیاز براي حل مشكلات است. در سه دهه بر گرايش به نذر و نياز افزوده شده است. بخشي از اين مساله نياز به كنترل دنياي بيروني و ناتواني از غلبه بر اين دنياست. اين گرايش را مي‌توان نوعي مواجهه با دنياي غيرقابل كنترل و غيرقابل فهم مدرن دانست.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* این گرایش به خاطر تبلیغات نیست؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">تبليغات بي‌نقش نيست ولي توجيه قانع‌كننده‌اي به دست نمي‌دهد. به نظرم بايد اين گرايش و گرايش‌هاي شبيه به آن را در تغییر وضعیت زندگی ما جستجو كرد. وسعت و شدت تغييرات در زندگي ما بسيار زياد است و تمام عرصه‌ها را در برگرفته است. از حوزه های زندگی فردی گرفته تا نظام‌هاي ارزشی تا حتي فضاهای كالبدي كه در آن زندگی می کنیم. همه این ها به صورت مداوم در حال تغییر است. تغييري كه در اغلب موارد معنا و جهت آن براي ما روشن نيست. حتي گاهي قادر به توصيف آن نيستيم. احساس مي‌كنيم نيروهاي اجتماعي در حال رقم زدن سرنوشت و تقدير فردي ما هستند و ما نه قادر به فهم و نه قادر به كنترل آن‌ها هستيم. پيامدهاي اين تغيير را در زندگي احساس مي‌كنيم ولي نمي‌دانيم چرا به چنين وضعيتي مبتلا شده‌ايم. مثلا در گفتارهاي روزمره مي‌بنييد افراد مي‌گويند كه زندگي نسبت به گذشته سخت‌تر شده با آن كه امكانات بيشتر شده است. نمي‌توانند توضيح دهند چرا اين گونه شده است. حتي شما اين را در ادبيات مي‌بينيد كه شخصيت‌هاي رمان‌ها در چنين وضعيت‌هاي سرگشتگي قرار دارند. نتيجه طبيعي اين وضعيت، یک جور احساس عدم اطمینان، اضطراب، تشويش و نگراني است. قبلا عرض كردم كه حتي احساس مي‌كنند اين تغيير رو به وخامت و بدتر شدن است. در موقعيت‌هايي از اين دست اغلب افراد در جستجوي عرصه‌هاي اطمينان بخش هستند. عرصه‌هايي كه هم به آنها امكان فهم و شناخت و هم توان كنترل بدهد. چرا فال‌گيري و پيش‌بيني آينده اينقدر رواج يافته است؟ چرا انواع كتاب‌هاي فال‌بيني به چاپ‌هاي متعدد مي‌رسد و تقاضا براي آنها تا اين حد بالاست؟ بحث آن مفصل است من حتي فكر مي‌كنم رواج نوعي تاريخ‌انگاري كه به زمان دوري اعتقاد دارد و تلاش مي‌كند با شبيه‌سازي به پيش‌بيني وقايع كنوني بپردازد يا حتي شبيه‌سازي‌هاي جديد با اتكاء به تجربيات كشورهاي بلوك شرق و از اين قبيل در چنين موقعيت آشفته‌اي ريشه دارد. از اين‌ها بگذريم مي‌خواهم بگويم كه نیاز به حوزه هاي اطمینان‌بخش را بايد مورد تحليل عميق‌تر قرار داد. <o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">پس به نظر شما بخش زیادی از عوامل به عدم اطمینان به آینده شکل می گیرد.<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">همان چیزی که به آن عدم امنیت وجودی یا هستی شناختی می گویند. مي‌توان بر اساس شاخص‌هايي مثل ميزان اعتماد اجتماعي، نگرش نسبت به آينده و ... چنين احساسي را سنجيد.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* تاثیر این جهان در زندگی مردم چگونه است؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">انواع و اقسام واکنش ها در فرد برای سازگار کردن خود با این شرایط وجود دارد. مثلا من فکر می کنم این گرایش های معنوی و عرفانی يك واكنش به اين جهان باشد. بخشي از واكنش مي‌تواند پناه بردن به سنت باشد يا برخي به جهان فردي و خصوصي و دوري از ارزش‌هاي جمعي روي‌ مي‌آورند. گرايش به مناسك مذهبي، پناه بردن به ادبيات و هنر و يا مهاجرت و مانند آن را مي‌توان از انواع واكنش‌هاي محتمل به چنين وضعيتي دانست. البته بررسي اين‌ها نيازمند كار تحقيقي است.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* آقای دکتر خوب این کتاب ها و گرایش ها در اروپا هم وجود دارد ، چگونه می شود که از این اتفاق که همه جا هست چنین نتیجه هایی گرفته می شود؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">در باره چنين گرايش‌هايي در غرب نيز چنين تحليل‌هاي وجود دارد. اساسا عده‌اي بنيادگرايي در جامعه غريبي را محصول دنياي مدرن و نابودي جهان‌هاي امن مي‌دانند.<SPAN style="mso-spacerun: yes">  </SPAN><o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">* منظور من این بود از وجود چنین چیزهایی که در غرب هم هست نمی توان نتیجه گرفت که چون اعتماد پایین آمده این جور نگرش‌ها و رفتارها رفته بالا؟<o:p></o:p></FONT></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><o:p><FONT face="Times New Roman" size=3> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA><FONT face="Times New Roman" size=3>نه، اعتماد را به عنوان عامل و دليل وقوع اين گرايش‌ها بيان نكردم. من آن را به عنوان بخشي از نشانگان يك نوع جهان بكار بردم.</FONT></SPAN></P> Sun, 08 Jun 2008 13:26:31 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=bnassiri&postid=45 bnassiri http://bnassiri.blogfa.com/post-45.aspx http://bnassiri.blogfa.com/post-44.aspx <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: center" align=center><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Titr'"><FONT face="Times New Roman">گفت‌وگو با دكتر حسن نمك‌دوست در مورد بي‌طرفي رسانه‌هاي خبري؛<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /><o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: center" align=center><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Titr'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: center" align=center><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Titr'"><FONT face="Times New Roman">بي‌طرفي يا تلا‌ش براي بي‌طرفي؟ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: center" align=center><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Titr'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: left" align=right><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">[مصطفي قوانلوقاجار]<o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">------------------------------------------------------------------------------<o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><I><SPAN lang=AR-SA style="FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">چه كسي راست مي‌گويد؟ به صداقت خبر كدام روزنامه و كدامين رسانه مي‌توان اعتماد كرد. اين پرسشي است كه مخاطبان رسانه‌ها در ذهن دارند. يك سوال اساسي ديگر اين است كه آيا در ايران مي‌توان رسانه مستقلي را يافت و آيا در خبرهاي رسانه‌ها بي‌طرفي، انصاف و عدالت رعايت مي‌شود؟ معمولا‌ بحث‌هاي اخلا‌قي هنگام انتخابات داغ مي‌شود و همواره اين سوال مطرح مي‌شود كه چرا يك رسانه بايد از فلا‌ن كانديدا طرفداري كند؟ مگر آن رسانه ادعاي بي‌طرفي و كشف حقيقت ندارد؟ دكتر حسن نمك‌دوست استاد پيشين علوم ارتباطات دانشگاه علا‌مه و رئيس كنوني مركز آموزش همشهري به پرسش‌هاي ما در اين باره پاسخ مي‌دهد.<o:p></o:p></FONT></SPAN></I></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="MARGIN: 0in 0in 0pt"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* آيا روزنامه‌نگاران واقعا مي‌توانند يك رويداد را آن طور كه اتفاق افتاده گزارش كنند؟ بي‌كم و كاست؟<o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">اگر اين پرسش را صد سال پيش با روزنامه‌نگاران در ميان مي‌گذاشتيد پاسخ‌شان بله بود و اينكه آنان مي‌توانند واقعيت‌ها را آنچنان كه هست، بي‌كم‌و‌كاست، مانند يك دوربين عكاسي گزارش كنند. درواقع آنها آن زمان تحت تأثير رويكردهاي پوزيتيويستي در ساير علوم، گمان مي‌كردند مي‌توانند از واقعيت‌هاي اجتماعي فاصله بگيرند و درست مانند يك محقق فيزيك، شيمي يا زيست‌شناسي از دخالت دادن پيشداوري‌ها و احساسات خود در بررسي رويدادهاي اجتماعي پرهيز كنند. در آن زمان شعار روزنامه‌نگاران اين بود كه <بايد رويدادها را به صورت عيني گزارش كنند.> اين باور چنان عميق بود كه به صورت يك اصل اخلا‌قي روزنامه‌نگاري هم درآمد. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">اما به مرور مشخص شد كه اين كار به‌هيچ‌وجه ممكن نيست. شرايط و اوضاع اجتماعي ميان دو جنگ جهاني اول و دوم و استفاده از رسانه‌ها در پروپاگاندا و تبليغات سياسي، سرآغاز اين بحث شد كه پيام‌هاي رسانه‌ها مستقل از تعلق‌ خاطر انسان‌ها طراحي نمي‌شود. اين يك فرآيند طبيعي و انساني است. برخلا‌ف ساير متخصصان علوم انساني، ما از موهبت زمان طولا‌ني هم برخوردار نيستيم و مجبوريم هر اتفاق را در كوتاه‌ترين زمان ممكن گزارش كنيم. براي مثال يك جامعه‌شناس فرصت دارد كه دو سال پس از انتخابات رياست‌جمهوري به مطالعه چند و چون آن بپردازد. در اين مدت واقعيت به اصطلا‌ح <سرد> شده است و مي‌توان عيني‌تر به مطالعه آن پرداخت، اما ظرف زماني رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران چنين گنجايشي ندارد و ما مدام با <ضرب‌الا‌جل> براي گزارش كردن رويدادها مواجهيم. به اين ترتيب، شعار ما تغيير كرد و چنين شد: <روزنامه‌نگاران بايد بكوشند رويدادها را به صورت عيني گزارش كنند.> ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* يعني نمي‌توان انتظار بي‌طرفي صددرصد را از يك روزنامه‌نگار داشت؟ ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">نه. چطور ممكن است روزنامه‌نگار بوسنيايي در مقابل <قتل‌عام و نسل‌كشي> مردم بوسني همان موضع روزنامه‌نگار صرب را اتخاذ كند كه اين اقدام را عملي <قهرمانانه> مي‌داند. چطور ممكن است من روزنامه‌نگار احساسم نسبت به گلي كه خداداد عزيزي به استراليا زد همانند احساسم در زماني باشد كه استراليا به ايران گل زد. چطور ممكن است احساس من روزنامه‌نگار كه اعتقاد دارم هر چه تعداد و تنوع روزنامه‌ها و نشريات بيشتر شود با كسي كه توسعه مطبوعات را مضر مي‌داند همانند باشد و نسبت به توقيف نشريات، برداشت و روايت يكساني داشته باشيم؟ به همين دليل هم هست كه يكي از دشواري‌هاي حرفه روزنامه‌نگاري و درعين‌حال ملا‌ك‌هاي حرفه‌اي‌گري ما اين است كه تا چه حد مي‌توانيم در تلا‌ش‌مان براي عيني‌گرايي موفق باشيم. تأكيد مي‌كنم روزنامه‌نگار حرفه‌اي، از جمله، كسي است كه مي‌كوشد تا حد ممكن عيني‌گرا باشد. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"></FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* رابرت فيسك روزنامه‌نگار مشهور انگليسي روش‌هاي روزنامه‌نگاري آمريكايي را زير سوال مي‌برد و مي‌گويد: <وقتي شما با اجساد كودكاني كه از آنها تپه‌اي درست شده، برخورد مي‌كنيد نمي‌توانيد از بي‌طرفي، توازن و اين‌گونه مسائل صحبت كنيد.> هنگامي كه غربي‌ها فهميدند عينيت غيرممكن است، چگونه عيني‌گرايي را به روزنامه‌نگاران آموزش دادند؟ ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">به موضوع دقيقي اشاره كرديد. حتي شعار دوم هم چندان نتوانست به تنهايي به ما كمك كند. به همين خاطر تلا‌ش شد كه معادل‌ها و مترادف‌هاي مشخص‌تري براي عيني‌گرايي مطرح شود. اكنون اصطلا‌حات <انصاف>، <عدم جانبداري> و يا <توازن> بسيار در آموزش‌هاي روزنامه‌نگاري رايج هستند. براي مثال گفته مي‌شود كه براي رعايت انصاف و توازن بايد خبرها و گزارش‌هاي ما بيش از يك منبع داشته باشند. رعايت اين قاعده در مورد رويدادهايي كه موافق و مخالف دارند بي‌بروبرگرد است. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">اما آيا مشخص‌تر كردن شعار عيني‌گرايي به رسانه‌ها و مردم آرامش لا‌زم را داده؟<o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><FONT face="Times New Roman"><SPAN dir=ltr style="FONT-SIZE: 12pt; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'">‌</SPAN><SPAN dir=rtl></SPAN><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><SPAN dir=rtl></SPAN> نه، به هيچ وجه! كار همچنان دشوار است. به همين خاطر ما از قاعده بسيار مهم و كارساز ديگري دفاع مي‌كنيم: تكثر، تنوع و استقلا‌ل رسانه‌اي. يعني آنچه افزون بر تلا‌ش تك‌تك روزنامه‌نگاران براي روايتگري منصفانه، به دور از جانبداري متوازن روزنامه‌نگاران، مي‌تواند در نهايت دسترسي جامعه به اطلا‌عات و آگاهي درست و واقعي را تضمين كند، وجود رسانه‌هاي متكثر و مستقل است. هرقدر شمار رسانه‌ها و گستره آزادي روزنامه‌نگاران بيشتر باشد، شانس اينكه جامعه با وجوه گوناگون و نامكشوف يك رويداد آشناتر شود، بيشتر است. مخالفت آدم‌هايي مثل من با نفس صدور مجوز براي مطبوعات و توقيف و لغو مجوز آنها از همين منظر است. اگر براي مثال به جاي هفت يا هشت كانال تلويزيوني هشتاد يا هشتصد كانال، اما تنها با يك ديدگاه و همه آنها متعلق به حكومت، داشته باشيم اين به معناي تكثر نيست. ‌ <o:p></o:p></SPAN></FONT></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><FONT face="Times New Roman"><B><SPAN dir=ltr style="FONT-SIZE: 12pt; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'">‌</SPAN></B><SPAN dir=rtl></SPAN><B><SPAN style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><SPAN dir=rtl></SPAN> <SPAN lang=AR-SA>* بنابر بر تئوري‌هاي ارتباطاتي، مردم معمولا‌ به رسانه‌اي مراجعه مي‌كنند كه به ديدگاه‌هايشان نزديك باشد و از خواندن چيزي كه به آن علا‌قه دارند لذت مي‌برند. به طور مثال مخاطبي با قبول ديدگاه‌هاي روزنامه كيهان، به طور قطع از سرمقاله آقاي شريعتمداري لذت مي‌برد و يا يك مخاطب با قبول ديدگاه‌هاي اصلا‌ح‌طلبانه، روزنامه اعتماد‌ ملي مي‌خواند. اگرچه ممكن است هر دو روزنامه مذكور معتقد به رعايت انصاف در خبررساني باشند اما مخاطب چندان به اين نكته كه آيا همه حقيقت بيان مي‌شود يا خير فكر نمي‌كند، بلكه بيشتر به حس رضايت خود فكر مي‌كند. ‌ <o:p></o:p></SPAN></SPAN></B></FONT></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">درست مي‌گوييد، بر اساس يكي از نظريه‌ها مردم معمولا‌ خود را در معرض پيام‌هايي قرار مي‌دهند كه باورهاي آنها را تقويت مي‌كند. يعني وقتي شما براي مثال طرفدار تيم استقلا‌ل هستيد طبيعي است كه روزنامه طرفدار تيم پيروزي را نخواهيد خواند. همچنان كه براي مثال چنانچه نسبت به رفتار هيأت‌هاي اجرايي و نظارت درباره كانديداها معترض باشيد طبعا برخي روزنامه‌ها را مي‌خوانيد و اگر موافق، برخي ديگر را. اين كار هيچ اشكالي ندارد اگر اين روزنامه‌ها و تحريريه‌هاي آنان بپذيرند كه روزنامه‌هاي ارگان هستند، كه هستند. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">اشكال كار وقتي پديد مي‌آيد كه رسانه‌ها داعيه بي‌طرف بودن داشته باشند، در حالي كه بي‌طرف نباشند. عمده رسانه‌هاي ما داراي گرايش‌هاي آشكار سياسي‌اند و ارگان محسوب مي‌شوند. وقتي شما بگوييد ارگان هستيد تا هر كجا كه بخواهيد مي‌توانيد جانبدار باشيد. اما وقتي مدعي مي‌شويد كه غيرجانبدار هستيد و با انصاف و متوازن رفتار مي‌كنيد، طبعا اين انتظار از شما وجود دارد كه چنين هم باشيد. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* اما هر روزنامه‌اي وقتي منتشر مي‌شود در اولين سرمقاله‌اش به رعايت انصاف و توازن در خبررساني اشاره مي‌كند و آن را به عنوان يكي از آرمانهايش بيان مي‌كند. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">بله، اما <دو صد گفته چون نيم كردار نيست>! بين گفته و عمل فاصله بسيار است. به نظر من بزرگ‌ترين ناروايي و جفايي كه در فضاي رسانه‌اي ما عليه جامعه صورت گرفته، اين است كه نظام حاكم بر رسانه‌هاي كشور و خود رسانه‌ها بي‌طرف معرفي شده‌اند، در حالي كه به هيچ عنوان چنين نبوده است. نه مسوولا‌ن و قوانين و سازوكارهاي رسانه‌اي ما غيرجانبدار و متوازن بوده‌اند و نه رسانه‌هاي اصلي و بزرگ كشور. اين جانبداري و سوگيري شديد و وسيع، علت، معلول و شاخص توسعه‌نيافتگي رسانه‌هاي كشور هم هست. من به هيچ وجه با وجود رسانه‌هاي حزبي در جامعه مخالف نيستم و مطمئن هستم كه وجود رسانه‌هاي حزبي براي كشورمان لا‌زم است. همان‌طور كه گفتيد متأسفانه كار به جايي رسيده كه برخي روزنامه‌نگاران گمان مي‌كنند روزنامه‌هاي رسما ارگان مي‌توانند رويكردي بي‌طرف نسبت به رويدادها داشته باشند و به همين خاطر در سرمقاله‌هاي‌شان درباره اينكه مي‌خواهند روزنامه‌نگاري منصفانه و متوازن انجام دهند، مي‌نويسند. درحالي‌كه همه مي‌دانيم اين صفت‌ها در قلمرو كار حرفه‌اي معنا دارند و نه در چارچوب يك كار حزبي. ارگان يك حزب بايد ارگان يك ديدگاه باشد. وقتي از آدم‌هاي كاملا‌ حزبي، با گرايش مشخص كه ساليان متمادي منصب‌هاي اداري و غيراداري را برعهده داشته‌اند به عنوان روزنامه‌نگار مستقل ياد مي‌شود، قطعا كار در جايي مشكل دارد. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* برخي روزنامه‌نگاري حزبي را به دو دسته تقسيم مي‌كنند. يكي روزنامه‌نگاري كه در روزنامه حزب كار مي‌كند و ديگر روزنامه‌نگاري كه يا در سياستگذاري روزنامه حزبي كه در آن كار مي‌كند دخالت دارد يا اهدافش با اهداف روزنامه و حزبش يكي است و در پيروزي و شكست حزبش سهيم است.<o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">چطور ممكن است؟ حزب يعني سوگيري. حزب يعني ديدن جهان از منظر يك دريچه. آيا در جهان حزبي وجود دارد كه بي‌طرف باشد؟ كه روزنامه‌اش بي‌طرف باشد؟ كه خبري كه مي‌دهد بي‌طرفانه باشد؟ نمي‌دانم چرا بايد به جاي ديدن واقعيت و چاره‌انديشي براي آن به خودمان دروغ بگوييم؟ روزنامه يك حزب بايد حزبي باشد. آيا وقتي مديرمسوول يك روزنامه‌حزبي مي‌گويد اعضاي يك حزب ديگر در روزنامه او نفوذ كرده‌اند، مقصودش يك رفتار حرفه‌اي است؟ يا وقتي يك روزنامه خوشنودي خود را از تعطيلي روزنامه‌هاي ديگر ابراز مي‌كند و بر آن اصرار مي‌ورزد، رفتارش حرفه‌اي است؟ آخر در كجاي دنيا روزنامه‌هاي حرفه‌اي و غيرحزبي چنين رفتاري دارند؟ راديو و تلويزيون در كشور ما انحصاري است، آنقدر كه حتي اگر شما روي خروجي خبرگزاري جمهوري اسلا‌مي هم صدا و فيلم، مانند همه خبرگزاري‌هاي دنيا، بگذاريد، اين كار خلا‌ف قانون اساسي تلقي و عليه آن شكايت مي‌شود. آيا اساسا رفتار حرفه‌اي در يك فضاي مطلقا غيررقابتي شكل مي‌گيرد؟ ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* رويكردي را كه شما اشاره مي‌كنيد در همه روزنامه‌هاي دنيا ديده مي‌شود. به طور مثال طبعا در روزنامه ليبرال گاردين شما خبري عليه ليبراليسم نمي‌بينيد. در واقع هر روزنامه‌اي در دنيا شعارهايي مي‌دهد و معتقد است كه عملش متكي بر انصاف و عدالت است كه ممكن است درست نباشد. به طور مثال ممكن است روزنامه گاردين مساله قانا يا فلسطيني‌ها را تيتر يك نكند.<o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">من در ابتداي سخنم در اين باره توضيح دادم. گاردين هم داراي گرايش‌هاي كلا‌ن است و رفتار خود را در چارچوب همين گرايش كلا‌ن تعريف مي‌كند و انجام مي‌دهد. گاردين مدعي است كه اين گرايش كلا‌ن متضمن نزديك شدن به حقيقت از وجوه و جنبه‌هاي بيشتر و متنوع‌تر با سوگيري كمتر است. حاصل كار آن نيز در اختيار من و شماست و مي‌توانيم اين ادعا را بر اساس واقعيت محك بزنيم و تصميم بگيريم كه آيا گاردين منصف، متوازن و غيرجانبدار هست يا نه. همچنانكه وقتي رسانه‌هاي ما مي‌گويند رعايت انصاف را مي‌كنند ما مي‌توانيم به بررسي داعيه‌شان بپردازيم و درباره‌شان داوري كنيم. در عين حال، همان طور كه گفتم تنوع و تكثر رسانه‌اي در فضايي كه گاردين منتشر مي‌شود اين امكان را مي‌دهد كه شما به هر روي براي مثال از موضوع كشتار قانا آگاه شويد. يعني نكته دومي كه خدمتتان گفتم. با شما موافقم، اگر ما درجه ميكروسكوپمان را بالا‌ ببريم خواهيم ديد كه حتي گاردين هم، برخلا‌ف شعارش نه همه حقيقت، بلكه جنبه و وجوهي از آن را مي‌گويد، صحبتم اين است كه مجموعه فضاي رسانه‌اي حاكم بر گاردين حرفه‌اي‌تر از اينجاست و طبعا بيشتر به جامعه مجال مي‌دهد تا به حقيقت پي ببرد. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* حرف شما بدين معنا است كه روزنامه‌اي خارج از حزب در ايران نداريم؟<o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">بله، دقيقا حرفم اين است كه روزنامه پرشمارگاني كه رويكرد حزبي نداشته باشد نداريم. تكليف راديو و تلويزيون و خبرگزاري‌هاي اصلي‌مان هم روشن است. <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">* برخي معتقدند كه روزنامه‌نگار داراي يك مسووليت اجتماعي است و حتي اگر در يك روزنامه حزبي كار مي‌كند مي‌تواند در مطالبش بي‌طرفي را رعايت كند و حرف‌هايش را هم بزند. اين دو با هم قابل جمع هستند؟<o:p></o:p></FONT></SPAN></B></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><FONT face="Times New Roman">چرا كساني كه در يك روزنامه حزبي كار مي‌كنند اساسا بايد بكوشند در خبرهاي‌شان بي‌طرفي و انصاف را رعايت كنند و مدعي حرفه‌اي‌گري باشند؟ مگر اعلا‌م رفتار حزبي چه ايرادي دارد كه كساني مي‌خواهند در عين كار در يك روزنامه حزبي از آن تبري بجويند؟ من شنيده بودم كه برخي آدم‌هاي حزبي در نهادهاي غيرسياسي وارد مي‌شوند تا آنها را سياسي بكنند، اما نشنيده بودم كه عده‌اي روزنامه‌نگار به يك روزنامه حزبي وارد شوند و بكوشند آن را غيرسياسي كنند. ‌ <o:p></o:p></FONT></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><o:p><FONT face="Times New Roman"> </FONT></o:p></SPAN></P> <P class=MsoNormal dir=rtl style="TEXT-JUSTIFY: kashida; MARGIN: 0in 0in 0pt; TEXT-ALIGN: justify; TEXT-KASHIDA: 0%"><FONT face="Times New Roman"><B><SPAN dir=ltr style="FONT-SIZE: 12pt; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'">‌</SPAN></B><SPAN dir=rtl></SPAN><B><SPAN lang=AR-SA style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'B Lotus'"><SPAN dir=rtl></SPAN>* قبول داريد كه خيلي از روزنامه‌نگاران با دي�